ایمانوئل کانت (1804-1724) فیلسوف عصر روشنگری آلمان (پروس) که به ترکیب تفکر و حواس پنج گانه برای شناخت جهان 《طبیعت و جامعه》 باور داشت، با ایده گرفتن از کوپرنیک دانشمند قرن ۱۶ گفت؛

"منظومه شمسی از یک ابرگاز و غبار(سحابی) در حال چرخش شکل گرفت که ستاره خورشید (جرم اصلی)، و نیروی گریز از مرکز سیارات دور خورشید را، بوجود آوردند." 

                                  ☆☆☆☆☆

 

 

■قبل از کانت، دو دیدگاه در مورد شناخت جهان، طبیعت، تاریخ، جامعه، وجود داشت؛  

 «خردگرایی» (Rationalism) و

«تجربه‌گرایی» (Empiricism) بدین شرح:

 

▪︎ فیلسوفان عقل‌گرا بر این باور بودند که انسان شناخت خود را از جهان اطراف خود از راه عقل و اندیشیدن به دست می‌آورد و نمی‌توانیم برای اثبات وجود خود به حواس پنج‌گانه اعتماد کنیم، و رشد و توسعه جامعه به رشد خرد و تفکر بستگی دارد.

 

• فیلسوفان تجربه‌گرا معتقد بودند پیدا کردن شناخت کافی از جهان اطراف، فقط از طریق حواس ۵گانه، ادراک حسی و تجربه ، در جهان هستی به دست می‌آید و فقط از طریق تجربه و آزمایش است که می‌توانیم روابط، هویت و علیت را درک کنیم.

 

0️⃣ به نظر کانت، «ادراک» (Perception) بدون «اندیشه» (Concept) مانند کوری مطلق است. ما انسان‌ها می‌توانیم اشیای پیرامون خود را احساس کنیم ولی بدون اندیشه، هیچی منبعی برای اتفاقی که در حال رخ دادن است نداریم

اندیشه بدون ادراک هم انتزاعی است. ما انسان‌ها ممکن است در مورد جهان پیرامون خود تحلیل و نظریه‌پردازی کنیم اما اگر نتوانیم آن را حس و تجربه کنیم، دچار مشکل می شویم و به خطا می رویم.

 

1️⃣ کانت، عقل و تفکر و حواس پنج گانه، را برای شناخت و فهم جهان (طبیعت و جامعه انسان)، لازم می داند.

2️⃣ از نظر کانت، انسان موجودی آزاد است و باید در زندگی بر اساس عقل و تفکر خود عمل کند، و در قبال عملکرد های خود مسئولیت دارد.

3️⃣ عمل انسان نباید بر اساس منافع شخصی و طمع استوار باشد.

 

منبع: فرادرس